Arsenal – Man City: Cuộc chuyển giao ở chung kết Cup Liên đoàn Anh

Cuộc hội ngộ giữa Pep Guardiola và Mikel Arteta ở chung kết Cup Liên đoàn Anh hôm nay vượt xa tầm vóc của một danh hiệu đơn thuần, bởi một chiến thắng cho Arsenal có thể mở ra cuộc chuyển giao quyền lực nơi bóng đá Anh.

Chỉ vài ngày sau khi tiếp quản ghế nóng Arsenal năm 2019, Arteta đứng từ văn phòng của mình, trầm ngâm suy tính về cách áp dụng những tinh hoa đã học được từ Guardiola. “Tôi tận mắt chứng kiến những gì vận hành hiệu quả và những gì không. Tôi biết một văn hóa chiến thắng thực thụ cần phải như thế nào, và đó chính là yếu tố quan trọng nhất”, Arteta ngày ấy từng chia sẻ.

HOÀN TRẢ THẢ GA 1% HÀNG NGÀY. CHƠI CÀNG NHIỀU – HOÀN TIỀN CÀNG LỚN CÙNG JBO!

Khi đó, Arteta mới 37 tuổi, mang theo hành trang là hai chức vô địch Ngoại hạng Anh và ba chiếc cúp quốc nội khác cùng Man City trong ba năm làm trợ lý cho Guardiola. Những năm qua, với hậu thuẫn tài chính mạnh mẽ và niềm tin tuyệt đối từ ban lãnh đạo trong những giai đoạn khó khăn nhất, Arteta đã biến Arsenal thành một tập thể thách thức danh hiệu thực thụ.

Mùa này, nhà cầm quân 43 tuổi không chỉ đứng trước một, mà là bốn cơ hội trở thành nhà vô địch. Bắt đầu từ trận chung kết Cup Liên đoàn Anh tại Wembley hôm nay 22/3, trước chính đội bóng cũ và “người thầy” Guardiola.

HLV Arteta chỉ đạo Arsenal trong trận đấu Man City ở Ngoại hạng Anh trên sân Etihad, Manchester ngày 31/3/2024. Ảnh: Reuters

Arteta hiểu rõ áp lực phải mang về những danh hiệu lớn, đến mức ông ám chỉ rằng đây có thể là chìa khóa để ông nhận được bản hợp đồng mới sau năm 2027. Hẳn nhiên, ông từng nếm trải vinh quang cùng Arsenal. Đó là chiếc Cup FA tại chính Wembley, nhưng giữa những khán đài trống vắng năm 2020. Trên hành trình đăng quang năm ấy, thầy trò Arteta đánh bại chính Man City 2-0 ở bán kết, khẳng định năng lực cầm quân của HLV sinh năm 1982.

Tuy nhiên, “Pháo thủ” bấy giờ rất khác so với hiện tại. Đội hình đăng ký cho trận chung kết gặp Chelsea của 6 năm trước, bây giờ chỉ còn Bukayo Saka và Reiss Nelson, trong đó Nelson đang được cho Brentford mượn. Vì thế, có thể nói tập thể Arsenal mà Arteta đang dày công nhào nặn, đội bóng đã ba lần về nhì liên tiếp ở Ngoại hạng Anh, vẫn đang khao khát một lễ đăng quang để “chuẩn hóa” vị thế của họ.

Nếu xem chiếc Cup Liên đoàn Anh 2026 là một bàn đạp cho tham vọng nâng tầm, bước vào kỷ nguyên mới của Arsenal, họ sẽ nhận được cái gật đầu từ lịch sử. Ký giả chuyên lịch sử chiến thuật bóng đá thế giới Jonathan Wilson từng kể về nghĩa đặc biệt của chiếc cup Anglo-Scottish đối với Nottingham Forest kỷ nguyên Brian Clough, mà từ đó Arteta có thể tham chiếu.

Là một giải đấu có vòng đời ngắn ngủi, luôn chật vật tìm cho mình một chỗ đứng khi chỉ tồn tại từ 1975 đến 1981 và chưa bao giờ thực sự được yêu mến, nhưng trận chung kết Anglo-Scottish năm 1976 lại chiếm một vị trí trang trọng trong lịch sử bóng đá.

Năm đó, Nottingham của cố chiến lược gia đại tài Clough thắng Leyton Orient chung cuộc 5-1 sau hai lượt trận. Trận lượt về trên sân nhà City Ground chỉ đón 12.717 khán giả lặn lội đến theo dõi, tạo nên bầu không khí hụt hẫng đến lạ kỳ. Tuy nhiên, Clough nhìn thấy một viễn cảnh rực rỡ phía trước. “Những học trò của tôi đã nếm hương vị rượu champagne, và họ nhận ra mình thích nó”, Clough từng nói.

Sau khi mang về danh hiệu đầu tiên ấy cho Nottingham, Clough giúp đội bóng thăng hạng lên giải hạng Nhất (về sau là Ngoại hạng Anh) ngay mùa 1976-1977. Chỉ trong vòng ba năm, họ sưu tập thêm một chức VĐQG, hai C1 và hai Cup Liên đoàn Anh. Câu chuyện tương tự cũng xảy đến với Clough ở Derby County, nơi ông giành Watney Cup – một giải đấu tiền mùa giải – hai năm trước khi lên ngôi vương nước Anh.

Luôn có những ngoại lệ tồn tại, nhưng trong cả hai trường hợp, Clough đều khẳng định chắc nịch rằng trải nghiệm chiến thắng, dù ở một giải đấu nhỏ, là bệ phóng thiết yếu cho những vinh quang hiển hách về sau. Nói cách khác, danh hiệu đầu tiên của một triều đại luôn mang tầm vóc đặc biệt, dù đôi khi nó chỉ là biểu tượng.

Gần đây hơn, việc Jose Mourinho đánh bại Liverpool của Rafa Benitez để giành Cup Liên đoàn Anh năm 2005 không chỉ thổi bùng ngọn lửa kình địch giữa ông và HLV người Tây Ban Nha, mà còn chứng minh rằng “Người Đặc biệt” có thể thành công ở Anh rực rỡ như ở Bồ Đào Nha.

Hay như chức vô địch Cup FA 1990 đã dập tắt những âu lo tại Man Utd và thuyết phục ban lãnh đạo rằng Alex Ferguson đang đi đúng hướng. Và cả danh hiệu Cup FA 2011 của Man City trước Stoke là khoảnh khắc đại diện cho bước chuyển mình của một CLB vốn đã quá quen với thất bại.

Các cầu thủ Man Utd ăn mừng bên Cup FA năm 1990 – danh hiệu đầu tiên của triều đại Alex Ferguson.

Nếu không phải lịch sử bóng đá xa xôi, Arteta có thể nhìn vào tấm gương của chính Man City. Đội chủ sân Etihad đã vô địch Cup Liên đoàn Anh bốn lần liên tiếp từ 2018, và lên ngôi vương quốc nội trong ba mùa giải đó. Hơn ai hết, Arteta hiểu rõ triết lý của Guardiola: giành được một danh hiệu sẽ giúp các cầu thủ tin rằng họ có thể làm lại điều đó một lần nữa, tức chiến thắng sẽ nuôi dưỡng chiến thắng. “Một danh hiệu mang lại cho bạn cảm giác rằng, khi thời khắc quyết định đến, bạn đủ bản lĩnh để chinh phục nó”, Arteta cũng từng khẳng định.

Nếu đánh bại chính Man City, đội bóng đã hai lần vượt mặt Arsenal trong cuộc đua vô địch Ngoại hạng Anh vào các mùa 2022-2023 và 2023-2024, thế lực thống trị bóng đá Anh suốt thập kỷ qua, tính biểu tượng càng được đong đầy với Arteta.

Nếu Arsenal thắng, đây có thể là thời điểm ấn soái được trao lại từ “sư phụ” sang “đệ tử”, thời khắc Arsenal rũ bỏ hình ảnh kẻ thách thức để trở thành nhà vua thực thụ, và thậm chí có thể bắt đầu một triều đại thống trị mới. Ngược lại, nếu thất bại, những hoài nghi về bản lĩnh của “Pháo thủ” sẽ trở lại, dữ dội và khắc nghiệt hơn bao giờ hết.

Với Guardiola, ý nghĩa của trận chung kết này có phần phức tạp hơn. Dù thường gạt phắt những câu hỏi về việc rời đi vào cuối mùa, nhưng ông cũng chưa bao giờ phủ nhận viễn cảnh đó. Tồn tại một khả năng lớn rằng đây sẽ là mùa cuối cùng của chiến lược gia 55 tuổi tại Etihad. Ký giả Jonathan Wilson tin rằng có lẽ Guardiola đã rời đi từ mùa trước nếu mọi thứ không kết thúc theo cách tồi tệ với Man City, bởi chẳng vị vua nào muốn thoái vị trong một nốt trầm buồn bã với mùa giải trắng tay toàn tập.

Guardiola ý thức rất rõ về di sản của ông, được phản ánh qua thái độ phòng thủ mỗi khi vấn đề này được lạm bàn trong các cuộc họp báo. Sau thất bại trước Real Madrid ở vòng 1/8 Champions League, khi được hỏi liệu việc chỉ vô địch một Champions League trong 10 năm ở Man City có phải là một nỗi ê chề, Guardiola mỉa mai rằng lẽ ra ông nên vô địch 6 lần.

Dường như đó không phải là một con số ngẫu nhiên. Carlo Ancelotti từng 5 lần lên ngôi Champions League và Guardiola, rõ ràng, muốn độc chiếm kỷ lục đó cho riêng mình. Ông hiểu rằng sau 17 mùa giải dẫn dắt ba CLB lớn bậc nhất thế giới, ông đã có những cơ hội mà ít ai nắm giữ để thiết lập một cột mốc lịch sử mới.

HLV Pep Guardiola trong trận Man City thắng chủ nhà Liverpool 2-1 trên sân Anfield ở vòng 25 Ngoại hạng Anh ngày 8/2/2026. Ảnh: AFP

Champions League đã tan vỡ thêm một lần nữa, Ngoại hạng Anh về lý thuyết vẫn chưa ngoài tầm với. Nhưng để vượt qua Arsenal, Man City cần tìm lại trạng thái ổn định suốt hai tháng cuối mùa, thứ mà họ đã đánh mất trong hai năm qua. Câu hỏi đặt ra lúc này là thêm một Cup Liên đoàn Anh hay Cup FA, hoặc cả hai, có đủ để Guardiola rời đi trong tư thế của người chiến thắng?

Động lực của Guardiola giờ đây không hẳn đến từ những gì ông có thể giành thêm, mà là từ những gì ông có thể ngăn cản người trợ lý cũ làm được. Arsenal có thể trở thành đội bóng Anh đầu tiên giành cú ăn bốn trong mùa này. Guardiola từng hai lần giành cú ăn ba (không tính những danh hiệu thứ yếu như Club World Cup hay Siêu cup), nhưng ông chưa bao giờ chạm tay vào cú ăn bốn đích thực. Tham vọng khẳng định lại bản ngã là điều hoàn toàn có thể hiểu được.

Chưa từng có một đội bóng vĩ đại nào được định nghĩa chỉ bởi Cup Liên đoàn Anh. Với các “siêu cường bóng đá”, những trận chung kết kiểu này đôi khi chỉ là một dấu gạch đầu dòng trên biểu đồ thành công, hay một ngày hội cho người hâm mộ. Nhưng đôi khi, chính vì vị trí trên lịch thi đấu – trận chung kết đầu tiên của mùa giải – nó mang những ý nghĩa cộng hưởng.

Có thể Arsenal sẽ nếm vị ngọt thành công và khao khát nó hơn, hoặc có thể cái mác “kẻ yếu bóng vía” sẽ bị đóng đinh lên họ một cách không thể tẩy xóa. Chỉ là chung kết Cup Liên đoàn Anh thôi, nhưng đây có thể là trận cầu định hình không chỉ hai tháng cuối mùa giải mà cả diện mạo của bóng đá Anh trong nhiều năm tới.